MODLITWY NA CZAS EPIDEMII

 

 

MODLITWY

NA CZAS

ZARAZY

 

SUPLIKACJE

 

Święty Boże, Święty mocny, Święty a Nieśmiertelny

– zmiłuj się nad nami!

Od powietrza, głodu, ognia i wojny – wybaw nas Panie!

Od nagłej i niespodziewanej śmierci – zachowaj nas Panie!

My grzeszni Ciebie Boga prosimy – wysłuchaj nas Panie!

Święty Boże…

 

PISMO ŚWIĘTE

Psalm 91

O Bożej opiece

 

Kto przebywa w pieczy Najwyższego
i w cieniu Wszechmocnego mieszka,
mówi do Pana: «Ucieczko moja i Twierdzo,
mój Boże, któremu ufam».
Bo On sam cię wyzwoli
z sideł myśliwego
i od zgubnego słowa.
Okryje cię swymi piórami
i schronisz się pod Jego skrzydła:
Jego wierność to puklerz i tarcza.
W nocy nie ulękniesz się strachu
ani za dnia – lecącej strzały,
ani zarazy, co idzie w mroku,
ni moru, co niszczy w południe.
Choć tysiąc padnie u twego boku,
a dziesięć tysięcy po twojej prawicy:
ciebie to nie spotka.
Ty ujrzysz na własne oczy:
będziesz widział odpłatę daną grzesznikom.
Albowiem Pan jest twoją ucieczką,
jako obrońcę wziąłeś sobie Najwyższego.
10 Niedola nie przystąpi do ciebie,
a cios nie spotka twojego namiotu,
11 bo swoim aniołom dał rozkaz o tobie,
aby cię strzegli na wszystkich twych drogach.
12 Na rękach będą cię nosili,
abyś nie uraził swej stopy o kamień.
13 Będziesz stąpał po wężach i żmijach,
a lwa i smoka będziesz mógł podeptać.
14 Ja go wybawię, bo przylgnął do Mnie;
osłonię go, bo uznał moje imię.
15 Będzie Mnie wzywał, a Ja go wysłucham
i będę z nim w utrapieniu,
wyzwolę go i sławą obdarzę.
16 Nasycę go długim życiem
i ukażę mu moje zbawienie.

 

Psalm 103

Błogosław, duszo moja, Pana!
Błogosław, duszo moja, Pana,
i całe moje wnętrze – święte imię Jego!
Błogosław, duszo moja, Pana,
i nie zapominaj o wszystkich Jego dobrodziejstwach!
On odpuszcza wszystkie twoje winy,
On leczy wszystkie twe niemoce,
On życie twoje wybawia od zguby,
On wieńczy cię łaską i zmiłowaniem,
On twoje dni nasyca dobrami:
odnawia się młodość twoja jak orła.
Pan czyni dzieła sprawiedliwe,
bierze w opiekę wszystkich uciśnionych.
Drogi swoje objawił Mojżeszowi,
dzieła swoje synom Izraela.
Miłosierny jest Pan i łaskawy,
nieskory do gniewu i bardzo łagodny.
Nie wiedzie sporu do końca
i nie płonie gniewem na wieki.
10 Nie postępuje z nami według naszych grzechów
ani według win naszych nam nie odpłaca.
11 Bo jak wysoko niebo wznosi się nad ziemią,
tak można jest Jego łaskawość dla tych, co się Go boją.
12 Jak jest odległy wschód od zachodu,
tak daleko odsuwa od nas nasze występki.
13 Jak się lituje ojciec nad synami,
tak Pan się lituje nad tymi, co się Go boją.
14  Wie On, z czego jesteśmy utworzeni,
pamięta, że jesteśmy prochem.
15 Dni człowieka są jak trawa;
kwitnie jak kwiat na polu.
16 Ledwie muśnie go wiatr, a już go nie ma,
i miejsce, gdzie był, już go nie poznaje.
17 A łaskawość Pańska na wieki wobec Jego czcicieli,
a Jego sprawiedliwość nad synami synów,
18 nad tymi, którzy strzegą Jego przymierza
i pamiętają, by pełnić Jego przykazania.
19 Pan w niebie tron swój ustawił,
a swoim panowaniem obejmuje wszechświat.
20 Błogosławcie Pana, wszyscy Jego aniołowie,
pełni mocy bohaterowie, wykonujący Jego rozkazy,
by słuchać głosu Jego słowa.
21 Błogosławcie Pana, wszystkie Jego zastępy,
słudzy Jego, pełniący Jego wolę!
22 Błogosławcie Pana, wszystkie Jego dzieła,
na każdym miejscu Jego panowania:
błogosław, duszo moja, Pana!

 

Z Księgi Proroka Ozeasza (Oz 6,1-6)

 

„Chodźcie, powróćmy do Pana!
On nas zranił i On też uleczy,
On to nas pobił, On ranę zawiąże.
Po dwu dniach przywróci nam życie,
a dnia trzeciego nas dźwignie
i żyć będziemy w Jego obecności.
Dołóżmy starań, aby poznać Pana;
Jego przyjście jest pewne jak świt poranka,
jak wczesny deszcz przychodzi On do nas,
i jak deszcz późny, co nasyca ziemię.”
Cóż ci mogę uczynić, Efraimie,
co pocznę z tobą Judo?
Miłość wasza podobna do chmur na świtaniu
albo do rosy, która prędko znika.
Dlatego ciosałem ich przez proroków,
słowami ust mych zabijałem,
a Prawo moje zabłysło jak światło.
Miłości pragnę, nie krwawej ofiary,
poznania Boga bardziej niż całopaleń.

Z Księgi Mądrości Syracha (Syr 1-15)

 

Czcij lekarza czcią należną z powodu jego posług,
albowiem i jego stworzył Pan.
Od Najwyższego pochodzi uzdrowienie,
i od Króla dar się otrzymuje.
Wiedza lekarza podnosi mu głowę,
nawet i wobec możnowładców będą go podziwiać.
Pan stworzył z ziemi lekarstwa,
a człowiek mądry nie będzie nimi gardził.
Czyż to nie drzewo wodę uczyniło słodką,
aby moc Jego poznano?
On dał ludziom wiedzę,
aby się wsławili dzięki Jego dziwnym dziełom.
Dzięki nim się leczy i ból usuwa,
z nich aptekarz sporządza leki,
aby się nie kończyło Jego działanie
i pokój od Niego był po całej ziemi.
Synu, w chorobie swej nie odwracaj się od Pana,
ale módl się do Niego, a On cię uleczy.
10 Usuń przewrotność – wyprostuj ręce
i oczyść serce z wszelkiego grzechu!
11 Ofiaruj kadzidło, złóż ofiarę dziękczynną z najczystszej mąki,
i hojne dary, na jakie cię tylko stać.
12 Potem sprowadź lekarza, bo jego też stworzył Pan,
nie odsuwaj się od niego, albowiem jest on ci potrzebny.
13 Jest czas, kiedy w ich rękach jest wyjście z choroby:
14 oni sami będą błagać Pana,
aby dał im moc przyniesienia ulgi
i uleczenia, celem zachowania życia.
15 Grzeszący przeciw Stwórcy swemu
niech wpadnie w ręce lekarza!

Z Listu św. Jakuba, Apostoła (Jk 5, 7-18)

 

Trwajcie więc cierpliwie, bracia, aż do przyjścia Pana. Oto rolnik czeka wytrwale na cenny plon ziemi, dopóki nie spadnie deszcz wczesny i późny. Tak i wy bądźcie cierpliwi i umacniajcie serca wasze, bo przyjście Pana jest już bliskie. Nie uskarżajcie się, bracia, jeden na drugiego, byście nie popadli pod sąd. Oto sędzia stoi przed drzwiami. 10 Za przykład wytrwałości i cierpliwości weźcie, bracia, proroków, którzy przemawiali w imię Pańskie. 11 Oto wychwalamy tych, co wytrwali. Słyszeliście o wytrwałości Hioba i widzieliście końcową nagrodę za nią od Pana; bo Pan pełen jest litości i miłosierdzia.

12 Przede wszystkim, bracia moi, nie przysięgajcie ani na niebo, ani na ziemię, ani w żaden inny sposób: wasze «tak» niech będzie «tak», a «nie» niech będzie «nie», abyście nie popadli pod sąd.
13 Spotkało kogoś z was nieszczęście? Niech się modli! Jest ktoś radośnie usposobiony? Niech śpiewa hymny! 14 Choruje ktoś wśród was? Niech sprowadzi kapłanów Kościoła, by się modlili nad nim i namaścili go olejem w imię Pana. 15 A modlitwa pełna wiary będzie dla chorego ratunkiem i Pan go podźwignie, a jeśliby popełnił grzechy, będą mu odpuszczone. 16 Wyznawajcie zatem sobie nawzajem grzechy, módlcie się jeden za drugiego, byście odzyskali zdrowie. Wielką moc posiada wytrwała modlitwa sprawiedliwego. 17 Eliasz był człowiekiem podobnym do nas i modlił się usilnie, by deszcz nie padał, i nie padał deszcz na ziemię przez trzy lata i sześć miesięcy. 18 I znów błagał, i niebiosa spuściły deszcz, a ziemia wydała swój plon.

 

MODLITWY RÓŻNE

 

Modlitwa błagalna

 

Panie Jezu Chryste, Lekarzu naszych dusz i ciał, czujemy się bezradni w sytuacji ogólnoświatowego zagrożenia wirusem z Wuhan. Prosimy Cię pokornie, udziel nam pokoju i zdrowia, i swoją boską mocą powstrzymaj szerzącą się epidemię.

Matko Boża, chroń nas, opiekuj się nami i prowadź nas w miłości do Twojego Syna, Jezusa Chrystusa.

Święty Janie Pawle, módl się za nami!

Święty Ojcze Pio, módl się za nami!

Święty Szarbelu, módl się za nami!

Ojcze nasz… Zdrowaś Maryjo… Chwała Ojcu…

 

Modlitwa o zatrzymanie epidemii

 

Panie Jezu, Zbawicielu świata, Nadziejo, która nigdy nas nie zawodzi, zmiłuj się nad nami, wybaw nas od wszelkiego zła! Prosimy Cię, abyś zdusił plagę tego wirusa, który się rozprzestrzenia, przywrócił zdrowie chorym, zachował zdrowych, wspierał pracujących dla zdrowia wszystkich. Okaż nam Twoje miłosierne Oblicze i wybaw nas w swojej wielkiej miłości. Prosimy Cię o to przez wstawiennictwo Maryi, Matki Twojej i naszej, która wiernie trwa przy nas, a także przez wstawiennictwo św. Józefa, Twojego przybranego ojca, a naszego opiekuna, który żyjesz i królujesz przez wszystkie wieki. Amen.

 

Modlitwa o ochronę przez Krew Chrystusa

 

Panie Jezu Chryste, uwalniając Izraelitów z niewoli egipskiej ochroniłeś ich przed Aniołem śmierci przez krew baranka. Teraz Twoja własna Krew chroni nas i pomaga podczas ataków kusiciela. Dlatego dziękuję Ci, że mogę tak często przyjmować Twoją Najdroższą Krew – nie tylko podczas Eucharystii, ale też – w sposób duchowy – w innych sakramentach, poprzez słowo Boże oraz przez mistyczną obecność tej Krwi w każdej ranie i w każdym cierpieniu odkupionej ludzkości.

Proszę teraz o szczególną ochronę przez Twoją Krew i o Jej zbawienną moc nie tylko dla mnie samego, ale również dla moich krewnych, znajomych i dla wszystkich, do których może się kierować gniew i zemsta duchów nieczystych, sprowokowanych przez moją modlitwę. Ufając Twojemu miłosierdziu, zanurzam wszystkich tych ludzi i samego siebie w Twojej Najdroższej Krwi, chroniąc nas w Twoich świętych ranach.

Proszę o oczyszczenie relacji z wszystkimi moimi przodkami oraz żyjącymi jeszcze na tej ziemi,  z którymi jestem lub byłem
w kontakcie. Niech tym, co nas łączy, będzie jedynie Twoja zbawcza Krew, przelana na Krzyżu!

Zabierz wszystko, co poprzez grzech i winę stało się moim dziedzicznym obciążeniem. Oczyść relacje pomiędzy żyjącymi
a zmarłymi od wszelkich przeszkód i uświęcaj je przez Twojego Ducha Świętego. Twoja Najdroższa Krew niech jaśnieje też
w naszych zranieniach jako znak zwycięstwa – tak jak w Twoich ranach w dniu Zmartwychwstania. Amen.

 

Modlitwa do św. Michała Archanioła w czasie zarazy

 

Święty Michale Archaniele, przybywasz do nas z cudownej Groty Objawień i to Ty pospieszyłeś z pomocą mieszkańcom Włoch podczas epidemii dżumy. Wejrzyj na chorych w wielu krajach świata i w naszej Ojczyźnie. Wstaw się u Pana Jezusa, by mogli oni wrócić do pełni sił, a zdrowi byli uchronieni od zarażenia. Wspomóż działania Służby Zdrowia swoim światłem
i mocą. Tyś zaufanym i wtajemniczonym Archaniołem Świętego Boga, dlatego bardzo liczymy na Twe skuteczne wstawiennictwo
i pomoc. Amen.

Modlitwa do św. Michała Archanioła

 

Święty Michale Archaniele! Wspomagaj nas w walce,
a przeciw niegodziwości i zasadzkom złego ducha bądź naszą obroną. Oby go Bóg pogromić raczył, pokornie o to prosimy, a Ty, Wodzu niebieskich zastępów, szatana i inne duchy złe, które na zgubę dusz ludzkich po tym świecie krążą, mocą Bożą strąć do piekła. Amen.

 

Modlitwa do św. Rafała Archanioła

 

Święty Rafale, Archaniele, który czuwasz przed majestatem Bożym i z polecenia Stwórcy byłeś przewodnikiem
w niebezpiecznej wędrówce Tobiasza, czuwaj nad drogami naszego życia, ostrzegaj przed niebezpieczeństwami, jakie nas zgubić mogą. Ty odpędzałeś demony i uzdrawiałeś mocą Bożą. Broń nas przed uległością złu, a gdy zdrowie i życie nasze zagrożone będą, wstawiaj się za nami u Boga, przedstawiaj nasze sprawy i bądź nam pomocny. Amen.

Modlitwa do św. Józefa – błaganie o obronę przed złem

 

Do ciebie, święty Józefie, uciekamy się w naszej niedoli. Wezwawszy pomocy twej Najświętszej Oblubienicy, z ufnością również błagamy o twoją opiekę. Przez miłość, która cię łączyła
z Niepokalaną Dziewicą Bogarodzicą i przez ojcowską twą troskliwość, którą otaczałeś Dziecię Jezus, pokornie błagamy: wejrzyj łaskawie na dziedzictwo, które Jezus Chrystus nabył Krwią swoją i swoim potężnym wstawiennictwem, dopomóż nam w naszych potrzebach.

Opatrznościowy Stróżu Bożej Rodziny, czuwaj nad wybranym  potomstwem Jezusa Chrystusa. Oddal od nas, ukochany ojcze, wszelką zarazę błędów i zepsucia. Potężny nasz wybawco, przybądź nam łaskawie z niebiańską pomocą w tej walce z mocami ciemności. A jak niegdyś uratowałeś Dziecię Jezus z niebezpieczeństwa, które groziło Jego życiu, tak teraz broń świętego Kościoła Bożego od wrogich zasadzek i od wszelkich przeciwności.

Otaczaj każdego z nas nieustanną opieką, abyśmy za Twoim przykładem i Twoją pomocą wsparci, mogli żyć świątobliwie, umrzeć pobożnie i osiągnąć wieczną szczęśliwość w niebie. Amen.

(Leon XIII)

 

Modlitwa do św. Szymona z Lipnicy

 

O, święty Szymonie, ozdobo zakonu Franciszka świętego, któryś z miłości Twojej w czasie morowego powietrza, na ratunek i pociechę strapionych, zdrowie i życie ofiarować raczył, gdy już teraz Bogiem się cieszący wiecznej zażywasz szczęśliwości, spójrzże, prosiemy Cię na osobiste potrzeby nasze, któremi zewsząd uciśnieni jesteśmy. Zjednaj nam przy służbie Bożej czerstwe zdrowie, w chorobie ratunek, w smutku pociechę, w ubóstwie wspomożenie, w prześladowaniu od nieprzyjaciół obronę. A całemu kraju pożądany uproś pokój, w gruntownej wierze świętej wytrwanie, stateczność, obywatelom pobożność, bez obłudy szczerość przyjacielską, urodzajów obfitość. Abyśmy
w doczesnym życiu, o święty patronie, Twojej doznawając opieki, a po śmierci wiecznej stali się uczestnikami korony, co daj Bożej. Amen.

NOWENNA DO ŚWIĘTEGO ANDRZEJA BOBOLI

W CZASIE EPIDEMII

Dzień pierwszy

Modlitwa wstępnaodmawiana przez wszystkie dni nowenny.

Wszechmogący, wieczny Boże! Bądź pochwalony za świat, który dla nas stworzyłeś i za ludzi, których stawiasz na drodze naszego życia. Dziękujemy za wielkiego Rodaka i orędownika w niedolach i przeciwnościach losu – świętego Andrzeja Bobolę, którego wywyższyłeś ponad innych za jego wyjątkową wiarę, oddanie i miłość. Dziękujemy za pełne trudów życie Patrona Polski, który wskazywał i nadal wskazuje nam drogę rozwoju i wzrastania w Bogu. Dziś zwracamy się do Ciebie, Boże z wołaniem, aby trudne doświadczenie epidemii pogłębiło naszą wiarę i miłość oraz wzmocniło wspólnotę rodzinną, religijną i narodową.  Przez naszego Pana, Jezusa Chrystusa, Amen.

Litania do św. Andrzeja Boboliodmawiana przez wszystkie dni nowenny

Kyrie eleison! Chryste eleison! Kyrie eleison!
Chryste, usłysz nas! Chryste, wysłuchaj nas!
Ojcze z nieba Boże, zmiłuj się nad nami
Synu, Odkupicielu świata, Boże,
Duchu Święty, Boże,
Święta Trójco, jedyny Boże.

Święta Maryjo, módl się za nami

Święty Andrzeju Bobolo,

Święty Andrzeju, wierny naśladowco Dobrego Pasterza,

Święty Andrzeju, napełniony duchem Bożym,

Święty Andrzeju, czcicielu Niepokalanie Poczętej Maryi Panny,
Święty Andrzeju, duchowy synu świętego Ignacego Loyoli,
Święty Andrzeju, miłujący Boga i bliźnich aż do oddania swego życia,
Święty Andrzeju, w życiu codziennym oddany Bogu i bliźnim,
Święty Andrzeju, zjednoczony z Bogiem przez nieustanną modlitwę,
Święty Andrzeju, wzorze doskonałości chrześcijańskiej,
Święty Andrzeju, Apostole Polesia,
Święty Andrzeju, powołany przez Boga do jednoczenia rozdzielonych sióstr i braci,
Święty Andrzeju, gorliwy nauczycielu dzieci i ludzi religijnie zaniedbanych,
Święty Andrzeju, niezachwiany w wierze mimo gróźb i tortur,
Święty Andrzeju, wytrwały w największych cierpieniach,
Święty Andrzeju, męczenniku za jedność chrześcijan,
Święty Andrzeju, męczenniku i apostole,
Święty Andrzeju, apostołujący po śmierci wędrówką relikwii umęczonego ciała,

Święty Andrzeju, wsławiony przez Boga wielkimi cudami,
Święty Andrzeju, chlubo naszej Ojczyzny,
Święty Andrzeju, wielki Orędowniku Polski,
Święty Andrzeju, proroku zmartwychwstania Polski po trzecim rozbiorze,
Święty Andrzeju, nasz wielki Patronie.

Abyśmy wszyscy chrześcijanie stanowili jedno, uproś nam u Boga
Abyśmy nigdy od naszej wiary nie odstąpili,
Abyśmy żadnego grzechu ciężkiego nie popełnili,
Abyśmy za popełnione winy szczerą pokutę czynili,

Abyśmy dla naszego zbawienia gorliwie z łaską Bożą współpracowali,
Abyśmy Bogu wiernie służyli,

Abyśmy Najświętszą Maryję Pannę jako Matkę miłowali,
Abyśmy w znoszeniu wszelkich przeciwności wytrwali,
Abyśmy z Tobą nieustannie Bogu chwałę oddawali.

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, przepuść nam, Panie
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, wysłuchaj nas, Panie,
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, zmiłuj się nad nami.

Kapłan: Módl się za nami, święty Andrzeju Bobolo,

Wierni: Abyśmy się stali godni obietnic Chrystusowych.

Módlmy się:
Boże, nasz Ojcze, Ty przez śmierć umiłowanego Syna chciałeś zgromadzić rozproszone dzieci. Spraw, abyśmy gorliwie współpracowali z Twoim dziełem, za które oddał życie święty Andrzej Bobola, Męczennik. Prosimy o to przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Modlitwa nowennowa:

Święty Andrzeju Bobolo, Patronie Polski! Przychodzimy dziś do Ciebie, prosząc o wstawiennictwo u dobrego Boga o rychłe zakończenie epidemii w Polsce i na świecie. Sam w życiu byłeś świadkiem epidemii i chorób. Wiesz, ile wnoszą cierpienia i jak przemieniają ludzkie życie i życie narodu. Uproś nam łaskę ufności w Bożą miłość i prowadzenie. Pomóż nam zrozumieć
i z zaufaniem przyjąć słowa Pana Jezusa: Nie lękajcie się. Wierzymy, że dzięki Twemu wstawiennictwu zaraza ominęła Pińsk i jego okolice podczas Wielkiej Wojny. Wierzymy, że także teraz za Twoją przyczyną wirus przestanie się szerzyć.

Święty Andrzeju Bobolo, módl się za nami! Święty Andrzeju Bobolo, oręduj za nami u Boga!

Ojcze nasz… Zdrowaś Maryjo… Chwała Ojcu

Dzień drugi

Modlitwa wstępna

Litania do św. Andrzeja Boboli

Modlitwa nowennowa:

Święty Andrzeju Bobolo, Patronie Polski!

Prosimy, aby za Twoim wstawiennictwem Bóg dodał siły, odwagi i nadziei tym, którzy zmagają się ze swoją chorobą. Prosimy, by wszyscy chorzy i zagrożeni uzyskali odpowiednie wsparcie i pomoc. Wierzymy w uzdrowienia, przedstawione w Twoim procesie beatyfikacyjnym i kanonizacyjnym oraz w wiele innych, które zdarzyły się za Twoją przyczyną.

Racz prosić miłosiernego Boga o uzdrowienie chorych, zainfekowanych wirusem, aby odzyskali w pełni zdrowie i siły, o ile jest to zgodne z Jego wolą.

Święty Andrzeju Bobolo, módl się za nami! Święty Andrzeju Bobolo, oręduj za nami u Boga!

Ojcze nasz… Zdrowaś Maryjo… Chwała Ojcu

Dzień trzeci

Modlitwa wstępna

Litania do św. Andrzeja Boboli

Modlitwa nowennowa:

Święty Andrzeju Bobolo, Patronie Polski! Wstawiaj się za tymi, którzy codziennie stają do walki z chorobą innych, którzy są gotowi służyć bliźnim w potrzebie, Albowiem nie dał nam Bóg ducha bojaźni, lecz mocy i miłości, i trzeźwego myślenia… (2 Tm 1,7). Oby dobry Bóg chronił ich  przed wszelkim niebezpieczeństwem i docenił ich ofiarność. Rozumiesz to, bo sam posługiwałeś chorym w czasie wielkiej zarazy w Wilnie,
z poświęceniem towarzysząc chorym i umierającym. Prosimy Cię o wstawiennictwo do Ojca Niebieskiego o łaski potrzebne kapłanom w sprawowaniu duchowej posługi.

Prosimy Cię, abyś wołał do Boga, by przyjął do swojego Królestwa wszystkich, którzy odeszli z tego świata oraz by przyniósł ukojenie w cierpieniu rodzinom i przyjaciołom, którzy stracili bliskich.

Święty Andrzeju Bobolo, módl się za nami! Święty Andrzeju Bobolo, oręduj za nami u Boga!

Ojcze nasz…  Zdrowaś Maryjo… Chwała Ojcu

Dzień czwarty

Modlitwa wstępna

Litania do św. Andrzeja Boboli

Modlitwa nowennowa:

Święty Andrzeju Bobolo, Patronie Polski! Ty, który niosłeś ludziom Dobrą Nowinę – często samotnie i na odludziu, pomóż i nam, w sytuacji zagrożenia, dawać ewangeliczne świadectwo miłości nie tylko tym, z którymi dzielimy wspólnotę duchową, lecz także tym, którzy są oddaleni od Boga. Wypraszaj nam, Święty Andrzeju, łaskę miłości, która wychodzi naprzeciw wszystkim ludziom i każdemu przebacza winy. Naucz nas bezinteresownie służyć innym, wspierać ich swoją obecnością, słowem, dobrami materialnymi, tym wszystkim, co otrzymaliśmy od Boga. Darmo otrzymaliście, darmo dawajcie! (Mt 10, 8)

Święty Andrzeju Bobolo, módl się za nami! Święty Andrzeju Bobolo, oręduj za nami u Boga!

Ojcze nasz… Zdrowaś Maryjo…  Chwała Ojcu

Dzień piąty

Modlitwa wstępna

Litania do św. Andrzeja Boboli

Modlitwa nowennowa:

Święty Andrzeju Bobolo, Patronie Polski! Prosimy za Twoim wstawiennictwem o dary Ducha Świętego, abyśmy potrafili wypełniać swe życie dobrą treścią i dodaj nam siły do walki z codziennymi trudnościami. Prosimy, aby czas epidemii stał się czasem naszego nawrócenia  i wznoszenia ku Bogu oraz skutecznych zmagań z wadami naszego charakteru. Wierzymy słowom Pana: Wystarczy ci mojej łaski. Moc bowiem w słabości się doskonali. (2 Kor 12,9)

Pomóż nam wznieść się ponad ludzkie ograniczenia, przekształcać wady naszego charakteru w cnoty i sięgać po zwycięstwo nad sobą, na wzór tego, które się stało Twoim udziałem.

Święty Andrzeju Bobolo, módl się za nami! Święty Andrzeju Bobolo, oręduj za nami u Boga!

Ojcze nasz…  Zdrowaś Maryjo…  Chwała Ojcu

Dzień szósty

Modlitwa wstępna

Litania do św. Andrzeja Boboli

Modlitwa nowennowa:

Święty Andrzeju Bobolo, Patronie Polski! Idąc za Panem pokonywałeś bezdroża i pustkowia Polesia. Niech Twój przykład pomaga nam przejść zwycięsko przez ten czas pełen trosk, pytań i niepokoju. Tyle jest niewiadomych, tyle zagrożeń. Wyproś nam łaskę u Pana, abyśmy wyszli z ciemności do światła.

Wyproś nam u Boga wytrwałość i męstwo w znoszeniu niewygód, ale też uznanie z pokorą naszej bezradności i szukania pokoju w Panu, który wzywa: Przyjdźcie do mnie wszyscy, którzy utrudzeni i obciążeni jesteście, a ja was pokrzepię. (Mt 11, 28) Prosimy, pomóż nam, by czas kwarantanny był czasem zatrzymania się w codziennej gonitwie, spojrzenia z miłością na drugiego człowieka, budowania bliskich więzi w rodzinie, wzajemnego zrozumienia.

Święty Andrzeju Bobolo, módl się za nami! Święty Andrzeju Bobolo, oręduj za nami u Boga!

Ojcze nasz…  Zdrowaś Maryjo…  Chwała Ojcu

Dzień siódmy

Modlitwa wstępna

Litania do św. Andrzeja Boboli

Modlitwa nowennowa:

Święty Andrzeju Bobolo, Patronie Jedności! Za Twoim pośrednictwem zwracamy się do Boga Wszechmogącego o jedność w naszym narodzie, o szczerość i wielkoduszność w zakończeniu waśni i kłótni w rodzinach, miejscach pracy i polityce.

Bardzo pragnąłeś, by Polski nie rozdzierały podziały religijne, społeczne, polityczne i ekonomiczne. Oddałeś swe życie za Jezusowe pragnienie: aby wszyscy stanowili jedno, jak Ty, Ojcze, we Mnie, a Ja w Tobie, aby i oni stanowili w Nas jedno, by świat uwierzył, że Ty Mnie posłałeś. ( J 17,21Niech Twoja ofiara i przebaczenie prześladowcom będzie dla nas nauką wznoszenia się ponad ziemskie sprawy. Niech przyniesie nam zrozumienie,
że to miłość łączy życie ziemskie i wieczne, że będzie ona naszym znakiem w Niebie.

Święty Andrzeju Bobolo, módl się za nami! Święty Andrzeju Bobolo, oręduj za nami u Boga!

Ojcze nasz…  Zdrowaś Maryjo…  Chwała Ojcu

Dzień ósmy

Modlitwa wstępna

Litania do św. Andrzeja Boboli

Modlitwa nowennowa:

Święty Andrzeju Bobolo, Patronie Jedności! Przez Twoje wstawiennictwo prosimy Boga, aby ten trudny czas prowadził
do wielkiego oczyszczenia naszego narodu i odbudowywania wspólnoty opartej na przeszłości i otwartej na przyszłość. Pomóż nam pojąć, że inność nie musi oznaczać wrogości, a rozmowa jest  fundamentem porozumienia. Ty rozmawiałeś ze wszystkimi: prostymi chłopami, uczonymi, prawosławnymi kapłanami, szlachcicami i dworzanami królewskimi. Niech będzie to czas trwania przy Bogu wraz ze Świętymi naszego kraju i otwarcia na ludzi w duchu ewangelicznej miłości. Oręduj za nami u Pana, abyśmy nie zmarnowali tego czasu, który może nas pokrzepić duchowo i doprowadzić do większej dojrzałości.

Święty Andrzeju Bobolo, módl się za nami! Święty Andrzeju Bobolo, oręduj za nami u Boga!

Ojcze nasz…  Zdrowaś Maryjo… Chwała Ojcu

Dzień dziewiąty

Modlitwa wstępna

Litania do św. Andrzeja Boboli

Modlitwa nowennowa:

Święty Andrzeju Bobolo, Patronie Polski, Patronie Jedności! W obliczu niebezpieczeństwa zagrażającego naszej Ojczyźnie i światu, zwracamy się do Boga przez wstawiennictwo Matki Najświętszej oraz Twoje, abyśmy potrafili bezgranicznie zawierzyć się woli Bożej. Z Twojej inspiracji w Katedrze Lwowskiej zostały złożone Śluby Króla Jana Kazimierza i Stanów Rzeczypospolitej, „dotyczące polepszenia doli ludu pracującego oraz czci Najświętszej Panny jako Królowej Korony Polskiej”. Potrzeba nam dzisiaj Twojego dojrzałego spojrzenia na wszystkie sprawy naszej Ojczyzny.

W duchu zawierzenia wraz z Maryją i Tobą prosimy Boga o potrzebne łaski dla osób sprawujących władzę, które wykonują swoje obowiązki w poczuciu odpowiedzialności. Prosimy, by Duch Święty ogarnął ich swą mocą i umacniał ich wiarę.

Święty Andrzeju Bobolo, módl się za nami! Święty Andrzeju Bobolo, oręduj za nami u Boga!

Ojcze nasz… Zdrowaś Maryjo… Chwała Ojcu

RÓŻANIEC z ROZWAŻANIAMI

Tajemnice Radosne

  1. Zwiastowanie NMP

Maryja pełna ufności Bogu odpowiada „fiat” i z pokorą przyjmuje Boży plan zbawienia, który dokonuje się w tajemnicy Wcielenia… Maryjo, pełni ufności, prosimy Ciebie w okresie epidemii koronawirusa, byśmy nie skupiali się na swoich lękach i wątpliwościach, ale w Chrystusie pokładali nasze nadzieje i z odwagą wypowiadali Bogu nasze „fiat”.

  1. Nawiedzenie św. Elżbiety

Maryja swoją postawą przypomina nam o mądrej i przede wszystkim ofiarnej trosce o tych, którzy dziś potrzebują naszej pomocy… Maryjo, tak jak Ty udałaś się z pomocą do św. Elżbiety, tak i my w dobie rozprzestrzeniania się epidemii, prosimy o serca wrażliwe na potrzeby bliźnich, w sposób szczególny chorych i samotnych, którzy w tym trudnym czasie nie mogąc wychodzić z domu, zdani są wyłącznie na siebie, byśmy poprzez swoją ofiarną troskę darowali im cząstkę nas samych.

  1. Narodzenie Pana Jezusa

W grocie betlejemskiej narodowi kroczącemu w ciemności ukazało się Światło… Maryjo, przymnóż światła wiary naszej Ojczyźnie i innym narodom kroczącym w ciemności epidemii wirusa; przymnóż światła, które rozpala wszelkie ludzkie ciemności i pozwala doświadczyć Bożej miłości.

  1. Ofiarowanie Pana Jezusa

Wzorem Maryi i Józefa, nasza wiara wymaga od nas, byśmy codziennie ofiarowali Bogu coś od siebie… Maryjo, uproś nam łaskę, byśmy Bogu potrafili oddać jak najwięcej: nasze życie, nasz czas, naszą modlitwę i miłość, bo to On nas tym wszystkim obdarował.

  1. Znalezienie Pana Jezusa w świątyni

Czasem w życiu gubię Jezusa. Bóg wydaje mi się obcy, daleki i nieznany… ale to może ja oddaliłem się od Niego, to ja puściłem Jego rękę? Maryjo, dotknij serc wszystkich ludzi oddalonych dziś od Boga i uproś dla nich potrzebne łaski, by w tym trudnym okresie tęsknota za Twoim Synem rozpaliła w nich pragnienie odnalezienia Go w świątyni.

Tajemnice Światła

  1. Chrzest Pana Jezusa w Jordanie

Chrystus poprzez swój chrzest zachęca nas do osobistego nawrócenia… Maryjo, w czasie epidemii wirusa uproś nam pragnienie czystości serc, myśli i czynów, a w sposób szczególny potrzebę pojednania się z Bogiem w sakramencie pokuty i pojednania dla zatwardziałych grzeszników. Chroń ludzi przed wirusem bezbożnictwa.

  1. Cud w Kanie Galilejskiej

Nasze sprawy są troską naszej Matki. „Proście, a będzie Wam dane…” Maryjo, pełni pokory składamy w Twoje matczyne ręce nasze wołanie o ustanie koronawirusa w Polsce i na całym świecie. Wypraszaj nie tylko cud ustania epidemii, ale także cud uzdrowienia grzeszników.

  1. Głoszenie Królestwa Bożego i wzywanie do nawrócenia

„Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię…” Ze względu na szerzenie się epidemii, tak wielu ludzi pozostaje w swoich domach w obawie o zdrowie własne jak i swoich najbliższych… Maryjo, uproś nam, byśmy przepełnieni Ewangelią Twojego Syna, potrafili być prawdziwymi głosicielami Królestwa Bożego na ziemi.

  1. Przemienienie na Górze Tabor

„To jest mój Syn umiłowany, jego słuchajcie…” Wśród tych wszystkich niepokojących informacji z Polski i ze świata, które każdego dnia słyszymy w mediach, uproś nam, Mateńko, łaskę słuchania Twojego Syna. Niech nasza Góra Tabor, będzie górą pełną gorliwej modlitwy w ciszy i skupieniu.

  1. Ustanowienie Eucharystii

Pod postacią Chleba Zmartwychwstały Chrystus staje się żywym Pokarmem naszego życia, Pokarmem, który leczy naszą duszę i ciało… Maryjo, uproś nam łaskę nieustannego głodu Chleba Eucharystycznego, który w czasie zagrażającym epidemią koronawirusa jest naszym najlepszym lekarstwem.


 

Tajemnice Bolesne

  1. Modlitwa Pana Jezusa w Ogrójcu

„Panie, jeśli to możliwe, niech mnie ominie ten kielich…” Maryjo, w czasie obecnej epidemii, uproś naszej Ojczyźnie i światu łaskę całkowitego zawierzenia się Bożej Opatrzności, byśmy z pokorą przyjmowali i zgadzali się z Bożą wolą.

  1. Biczowanie Pana Jezusa

Odepchnięty i wzgardzony przez ludzi, Jezus w milczeniu przyjmuje wszelkie szyderstwa i zniewagi. Czyż nie jest tak i dziś, kiedy świat ogarnęła epidemia koronawirusa? Ludzie bez opamiętania biczują Twoje przenajświętsze Ciało Jezu, drwią z Kościoła, kapłanów oraz miłujących Cię ludzi, szydzą z Twojej najukochańszej Matki. Padamy dziś na kolana
i przepraszamy za wszelkie ludzkie zniewagi, profanacje i zło szerzące się na całym świecie. Naucz nas, Maryjo, widzieć Oblicze Twojego Syna w każdym człowieku.

  1. Cierniem ukoronowanie Pana Jezusa

Jezus wyśmiany, opluty i wyszydzony zgodził się dla naszego zbawienia przyjąć ból i cierpienie, zgodził się zapłacić ogromną cenę, cenę prawdziwej miłości. Korona cierniowa uczy nas pokory… Maryjo, chroń nasz kraj i świat pogrążony w bólu, cierpieniu i chorobie przed pychą, abyśmy bez lęku przyjmowali te trudne doświadczenia.

  1. Droga krzyżowa Pana Jezusa

„Kto chce iść za mną, niech weźmie swój krzyż…” Maryjo, w dobie epidemii wirusa prosimy Cię o siłę, byśmy w imię Jezusa i wraz z Nim podejmowali trud dźwigania na własnych ramionach krzyża naszej codzienności, choćby to był krzyż pełen trosk i wyrzeczeń.

  1. Śmierć Pana Jezusa na krzyżu

„Ojcze, w Twoje ręce powierzam ducha mego…” Ludzka śmierć przynosi nam łzy, osamotnienie, stratę i tęsknotę… Maryjo, Ty opłakiwałaś swojego Syna pod krzyżem. Pociesz dziś wszystkich, którzy opłakują swoich najbliższych, zabranych przez epidemię koronawirusa. Maryjo, bądź i przy nas w godzinie naszej śmierci.

Tajemnice Chwalebne

  1. Zmartwychwstanie Pana Jezusa

Zmartwychwstanie to nasze Życie, życie w Jezusie i z Jezusem… Maryjo, uproś nam nieustanne życie w łasce uświęcającej, byśmy byli czystym mieszkaniem żyjącego w nas Boga.

  1. Wniebowstąpienie Pana Jezusa

Jezus wypełnił dzieło swojego Ojca i teraz wraca do Niego, wstępuje do nieba… Maryjo, uproś nam łaskę rozeznawania Bożej woli i Bożych planów, kiedy toczy się walka dobra ze złem, życia ze śmiercią.

  1. Zesłanie Ducha Świętego

„I wszyscy zostali napełnieni Duchem…” Maryjo, uproś Ducha Świętego o światło i potrzebne dary dla wszystkich lekarzy, pracowników służby zdrowia w Polsce i na świecie, by z oddaniem wypełniali swoje powołanie, troszcząc się o zdrowie wszystkich zarażonych wirusem.

  1. Wniebowzięcie NMP

Matka Najświętsza z duszą i ciałem zostaje wzięta do nieba… Maryjo, przez Twoje wstawiennictwo prosimy Cię, aby naród polski i cały świat, za Twoim przykładem doskonalił się w wierze, nadziei i miłości.

  1. Ukoronowanie NMP

Matka Boża wraz ze swoim Synem przebywa w chwale Pana w niebie… Maryjo, uproś nam łaskę bycia blisko Ciebie w czasie tej epidemii. Zjednocz na wspólnej modlitwie naszą Ojczyznę, a szczególnie nasze rodziny, byś królowała w naszych sercach po wszystkie dni.

HISTORIE i PATRONOWIE

Z historii znamy wiele przykładów epidemii dziesiątkujących ludność. Sprawiały one, że ludzie masowo się nawracali, błagali Pana Boga o pomoc i niejednokrotnie doznawali cudownych uzdrowień. Zarazy siejące spustoszenie ustępowały nagle, kiedy
z gorącą wiarą wzywano orędownictwa Matki Bożej i świętych.

W obecnych warunkach szerzenia się na całym świecie koronawirusa, warto najpierw przypomnieć postać męczennicy
z pierwszych wieków chrześcijaństwa – św. Korony, czczonej od dawna jako patronka przed epidemiami. Choć należała niegdyś do popularnych świętych, to o jej życiu i pochodzeniu wiemy bardzo niewiele. Miała się urodzić na ziemiach dzisiejszego Egiptu lub Syrii ok. 160 r. Jeszcze jako nastolatka została żoną Wiktora – rzymskiego żołnierza ze Sieny, chrześcijanina, który w czasach prześladowań nie chciał wyrzec się swojej wiary, za co został stracony. Młoda wdowa zginęła również śmiercią męczeńską prawdopodobnie w 177 r. Od dawna w Bawarii, Czechach i Dolnej Austrii św. Korona czczona jest jako patronka, która ma chronić przed epidemią i złą pogodą. Ciekawostką jest fakt, że bite przez mennicę austriacką w latach 1892-1924 monety nazywano „koronami” właśnie na pamiątkę świętej.

W roku 680 wielka zaraza dotknęła Pawię w północnych Włoszech. Pewnemu człowiekowi zostało z nieba objawione,
iż zaraza nie ustanie, dopóki nie zbuduje się w tym mieście ołtarza ku czci św. Sebastiana. Ołtarz istotnie wzniesiono, a gdy się to stało, od razu ustąpiła owa plaga. W ten sposób św. Sebastian stał się orędownikiem w czasie chorób, a największą popularność zyskał w czasie epidemii dżumy, zwanej „czarną śmiercią”.

W XII wieku w okolicach Palermo na Sycylii, w książęcej rodzinie przyszła na świat św. Rozalia. Dziewczyna jako dziecko złożyła śluby czystości i by w nich wytrwać, opuściła dom. W grocie na pobliskiej górze prowadziła życie pustelnicze pełne pokuty i wyrzeczeń. Na ścianach wyryła napis: „Ja, Rozalia, córka Sinibalda, postanowiłam żyć w tej grocie dla miłości mego Pana, Jezusa Chrystusa”. Zmarła w wieku 35 lat. W roku 1624 przypadkowo odkryto jej relikwie i dokładnie w tym czasie ustała zaraza, która wówczas nękała miasto Palermo i całą okolicę. Odtąd zaczął się kult tej świętej, która jest wzywana jako patronka chroniąca od zarazy.

Jednym z najbardziej popularnych świętych w czasie epidemii był św. Roch. Urodził się w wieku XIV w Montpellier (południowa Francja). Jako ubogi podróżny udał się z pielgrzymką do Rzymu. Nie doszedł jednak do Wiecznego Miasta, gdyż we włoskim miasteczku Acquapendente zastał epidemię dżumy. Zatrzymał się tam, aby zarażonym spieszyć z pomocą, nie bacząc, że sam naraża się na śmiertelne niebezpieczeństwo. W nagrodę za to heroiczne poświęcenie dla bliźnich Pan Bóg miał go obdarzyć łaską uzdrawiania. Zjednało mu to sławę świętego. Uciekając przed otaczającym go tłumem wielbicieli opuścił miasto i udał się do Rzymu, gdzie spędził ok. 3 lata, nawiedzając kościoły, opiekując się chorymi i ubogimi. W drodze powrotnej do Francji w mieście Piacenza znowu zastał epidemię dżumy. Przy posłudze chorym sam się zaraził. Znalazł się jednak pewien zamożny człowiek, który się nim zajął. Kiedy Roch wyzdrowiał, udał się dalej na północ. Gdy jednak znalazł się już nad Jeziorem Wielkim
w miasteczku Angera, pochwycili go żołnierze pograniczni i biorąc go za szpiega, uwięzili i torturowali. Wycieńczony, po pięciu latach więzienia, Roch zmarł w lochu. Jego niewinność i świętość miał ujawnić cudowny napis na ścianie więzienia: „Ci, którzy zostaną dotknięci zarazą, a będą wzywać na pomoc św. Rocha, jako swego pośrednika i orędownika, będą uleczeni”. Przedstawiany jest
w stroju pielgrzyma z psem, a czczony jako patron aptekarzy, lekarzy, ogrodników, rolników, szpitali i więźniów. Jednak na ziemiach polskich wzywany był przede wszystkim jako patron chroniący od zarazy, stąd mamy do dziś poświęcone mu liczne ołtarze, figury i kapliczki.

Św. Andrzej Bobola, jeden z patronów Polski, znany jest jako wędrowny kaznodzieja jezuicki, który poniósł okrutną śmierć męczeńską. Mało kto jednak wie, że jego życiorys był też mocno związany z wielką zarazą. W latach 1625-1629 Wilno nawiedziło kilka niezwykle groźnych epidemii, które dziesiątkowały jego mieszkańców. Ludzie masowo opuszczali miasto, pozostawiając niejednokrotnie swych bliskich bez opieki, skazując ich na samotną śmierć. Chorzy często leżeli na ulicach lub w zamkniętych domach. Ojciec Andrzej Bobola wraz z innymi kapłanami nieśli tym opuszczonym i porzuconym swą ofiarną pomoc duchową i materialną. Nie bacząc na możliwość zarażenia się, Ojciec Andrzej opiekował się chorymi i głodnymi ludźmi. Spowiadał wiernych i udzielał im sakramentów świętych, a zmarłych grzebał. Wielu duchownych oddało swe życie w czasie tych straszliwych epidemii, służąc do końca swym braciom potrzebującym pomocy. Tradycja przypisuje wstawiennictwu św. Andrzeja Boboli uratowanie Pińska i jego okolic od zarazy w latach 1709-1710.

Inna historia wiąże się z paryskimi objawieniami Matki Bożej oraz z kultem Cudownego Medalika. Kiedy przygotowywano się do wybicia pierwszych egzemplarzy, w Paryżu wybuchła tragiczna w skutkach epidemia cholery. Zaraza zaczęła pustoszyć Francję 26 marca 1832 r. i trwała aż do połowy tego roku. Już 1 kwietnia zmarło 79 osób, 2 kwietnia 168 osób, a następnego dnia 216. Liczba ofiar wzrastała w zastraszającym tempie. Dziewiątego dnia epidemii osiągnęła 861 osób. Według oficjalnych danych zmarło wówczas blisko 18 400 osób. 30 czerwca zakonnice z klasztoru Córek Miłosierdzia rozpoczęły rozdawanie medalików wśród osób dotkniętych epidemią. Rozdano 1 500 sztuk i od tego momentu rozpoczęły się uzdrowienia, podobnie jak nawrócenia i świadectwa szczególnej opieki. W bardzo krótkim czasie epidemia ustąpiła, a lud Paryża nazwał Medalik Cudownym.

W okresie epidemii warto też wzywać obrony patronów naszej Ojczyzny. Głównymi patronami Polski są:

  • Najświętsza Maryja Panna, Królowa Polski,
  • św. Wojciech, biskup i męczennik,
  • św. Stanisław, biskup i męczennik;

Natomiast do drugorzędnych patronów Polski należą:

  • św. Stanisław Kostka, zakonnik,
  • św. Andrzej Bobola, prezbiter i męczennik.

KTO SIĘ W OPIEKĘ…

  1. Kto się w opiekę odda Panu swemu,
    A całym sercem szczerze ufa Jemu,
    Śmiele rzec może: mam obrońcę Boga,
    Nie przyjdzie na mnie żadna straszna trwoga.

  1. Ciebie On z łowczych obieży wyzuje,
    I w zaraźliwym powietrzu ratuje.
    W cieniu swych skrzydeł zachowa cię wiecznie,
    Pod Jego pióry uleżysz bezpiecznie.

  1. Stateczność Jego – tarcz i puklerz mocny,
    Za którym stojąc, na żaden strach nocny,
    Na żadną trwogę ani dbaj na strzały,
    Którymi sieje przygoda w dzień biały.

  1. Stąd wedle ciebie tysiąc głów polęże,
    Miecz nieuchronny ciebie nie dosięże,
    A ty zdumiały oczyma swoimi
    Niechybną pomstę ujrzysz nad grzesznymi.

  1. Iżeś rzekł Panu: „Tyś nadzieja moja”,
    Iż Bóg najwyższy jest ucieczka twoja,
    Nie padnie na cię żadna zła przygoda,
    Ani się znajdzie w domu twoim szkoda.

  1. Aniołom swoim każe cię pilnować,
    Gdziekolwiek stąpisz, będą cię piastować,
    Na ręku nosić, abyś idąc drogą
    Na ostry kamień nie ugodził nogą.

  1. Będziesz bezpiecznie po żmijach zjadliwych
    I po padalcach deptał niecierpliwych,
    Na lwa srogiego bez obrazy wsiędziesz
    I na ogromnym smoku jeździć będziesz.

  1. Słysz, co Pan mówi: „Ten to Mnie miłuje”
    I ze Mną sobie szczerze postępuje,
    I Ja go także w jego każdą trwogę
    I nie zapomnę, i owszem, wspomogę.

  1. Głos jego u Mnie nie będzie wzgardzony,
    Ja mu w przygodzie udzielę obrony,
    Niech pewien będzie szczęścia i zacności,
    I lat sędziwych, i Mej życzliwości.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *